Uitvoerder van het kunsten-en cultureel-erfgoedbeleid van de Vlaamse Regering

News

Steltenlopen in Merchtem op Inventaris Vlaanderen voor Immaterieel Cultureel Erfgoed

04.07.2018
Steltenlopen in Merchtem
Steltenlopen in MerchtemSteltenlopen in Merchtem

De minister van Cultuur besliste Steltenlopen in Merchtem toe te voegen aan de Inventaris Vlaanderen voor Immaterieel Cultureel Erfgoed. Twee keer per jaar kunnen elementen van immaterieel cultureel erfgoed worden opgenomen op de Inventaris Vlaanderen voor Immaterieel Cultureel Erfgoed. Deze inventaris draagt bij tot de zichtbaarheid en stimuleert het bewust omgaan met immaterieel cultureel erfgoed. De Inventaris Vlaanderen voor Immaterieel Cultureel Erfgoed telt nu 53 elementen.

Die inventaris is onderdeel van het interactief platform www.immaterieelerfgoed.be: een ontmoetingsplaats voor immaterieel cultureel erfgoed in Vlaanderen waar organisaties en personen zich bekend maken. Dit platform is een inspiratiebron, kennisbank en contactforum voor al wie immaterieel cultureel erfgoed mee een toekomst wil bieden. Het immaterieel erfgoed wordt hier in kaart gebracht, verspreid en doorgegeven. We noemen dit  “borgen”, met als doel het erfgoed veilig te stellen voor de toekomst en er ook de passie voor te delen en te beleven.


Steltenlopen in Merchtem

Het steltenlopen in Merchtem boogt op de eeuwenlange sport- en speltraditie van het steltenlopen in onze gewesten. Op niet-aangebonden stelten kunnen, mits volgehouden training, grotere hoogtes bereikt worden. De spelcontext onderscheidt zich van het utilitaire karakter van het steltenlopen elders, bijvoorbeeld om zich te verplaatsen, om schapen te hoeden, om hop te telen of om waterpartijen te doorwaden.

Het steltenlopen heeft in onze streken een geschiedenis die tot de middeleeuwen teruggaat. Vervaardigd uit dennen- of essenhout hebben de huidige stelten nog steeds het uitzicht en de functionaliteiten van hun eeuwenoude voorlopers.

Bij de bevrijdingsstoet in Merchtem op 6 juni 1945 trokken de inwoners van Langevelde op stelten mee. De Belgische driekleur van de kostuums herinnert nog steeds aan deze oorsprong. Een week later volgde de stoet in Wemmel en in 1948 trok de groep voor een eerste keer naar Keulen. Wat begon als een curiosum groeide al snel uit tot een wereldvermaarde folkloregroep met optredens van de Verenigde Staten tot Vietnam. Gemiddeld verzorgt de groep jaarlijks op uitnodiging meer dan 20 groepsoptredens in eigen land, 10 optredens in het buitenland en 15 spektakels met een beperkte bezetting.

De kern van de groep vormen de steltenlopers die van laag (1 meter) tot hoog (4 meter) op stap gaan. De muzieksectie begeleidt de steltenlopers en zorgt voor het passende ritme. Vooraan lopen de blokkenloopsters. Hun blokken of klompen zijn per drie of vier paar bevestigd op twee evenwijdige glijplanken. Deze planken lieten toe om ’s winters over bevroren oppervlaktes te schrijden.

Kenmerkende choreografische elementen zijn het onder door gaan, waarbij blokkenloopsters, muzikanten en lage steltenlopers onder de hoge stelten door lopen. Bij de lijn blijven de stelten ter plaatse in maat stappen, terwijl blokkenloopsters en muzikanten in twee formaties om de lijn heen cirkelen. Aan het spel- en volkssportelement herinnert het steltengevecht op stelten van één meter, dat tijdens de Ommegang op de Brusselse Grote Markt haar hoogtepunt bereikt. Bedoeling is om elkaar van de stelten te duwen, waarbij diegene die tot het einde zijn evenwicht kan bewaren, de winnaar is. In tegenstelling tot de Naamse steltenlopers wordt er niet in twee kampen gevochten.

http://www.immaterieelerfgoed.be/Detail/wat/355


Vernieuwing inventarisatie van immaterieel erfgoed vanaf 2019

Steltenlopen in Merchtem is het laatste element dat op de huidige inventaris Vlaanderen wordt geplaatst.

Omwille van de aanpassingen aan de huidige procedure kunnen in het najaar geen nieuwe elementen op de Inventaris Vlaanderen worden geplaatst.