Uitvoerder van het kunsten-en cultureel-erfgoedbeleid van de Vlaamse Regering

News

Originele Lam Gods blootgelegd

19.06.2018
Baafskathedraal Gent © Lukasweb.be-Art in Flanders vzw, foto KIK-IRPA
Baafskathedraal Gent © Lukasweb.be-Art in Flanders vzw, foto KIK-IRPABaafskathedraal Gent © Lukasweb.be-Art in Flanders vzw, foto KIK-IRPA

Na intensief onderzoek werd de oude overschildering verwijderd die het hoofdpersonage van het Lam Godsveelluik bijna vijf eeuwen lang bedekte. Het welbekende Lam – een onbewogen en eerder neutrale figuur, met een breed voorhoofd en grote oren – maakt zo opnieuw plaats voor Van Eycks origineel. Dat middeleeuwse Lam fascineert door zijn uitgesproken snuit en grote, frontale ogen waarmee het de toeschouwer intens betrekt bij het ultieme offertafereel.

Ik kijk met bewondering naar de wedergeboorte van het Lam Gods, dat de restauratoren met veel precisiewerk hebben onthuld. Opnieuw komt de uitzonderlijke kwaliteit van Van Eyck naar boven in de details en de diepte van zijn werk. Dit toont aan dat een doorgedreven restauratie van de onderste binnenpanelen en het vakkundig verwijderen van de eeuwenoude overschilderingen nodig is om het werk in ere te herstellen.

(Minister van Cultuur Sven Gatz)

Sint-Baafskathedraal Gent © Lukasweb.be-Art in Flanders vzw, foto KIK-IRPAOude overschilderingen

Al in het midden van de zestiende eeuw werd het Lam overschilderd. Dit maakte deel uit van een grotere campagne waarbij men kleine beschadigingen en enkele vroege, slordige restauraties aan het oog wilde onttrekken en het meesterwerk een fris uitzicht wilde geven. Bij een vorige restauratie in 1951 werden de groene overschilderingen rondom het Lam al weggehaald en kwamen de twee originele oren terug te voorschijn. Zo pronkte het Lam tot voor kort met vier oren. (Beeld rechts: Sint-Baafskathedraal Gent © Lukasweb.be-Art in Flanders vzw, foto KIK-IRPA)

Het multidisciplinaire onderzoek van het Koninklijk Instituut voor het Kunstpatrimonium (KIK), in samenwerking met onderzoekers van de universiteiten van Gent en Antwerpen, toonde aan dat in totaal zo’n 45% van het verfoppervlak van het centrale paneel met de Aanbidding van het Mystieke Lam in de zestiende eeuw werd overschilderd. Naast het Lam werden toen ook de luchtpartij, gebouwen en heuvels in de achtergrond, gewaadplooien en het altaarkleed bedekt met een nieuwe verflaag. De onderliggende, originele schildering van de Van Eycks blijkt slechts op 3% van het oppervlak verloren te zijn en wordt nu integraal blootgelegd.

 

© KIK-IRPA, BrusselDe échte Van Eyck

Bij het wegnemen van de overschilderingen – een delicate ingreep uitgevoerd met chirurgische scalpels onder een stereomicroscoop – vonden de restaurateurs van het KIK een luchtpartij met subtiele kleurschakeringen en streperige wolken. De originele gebouwen, tot voor kort bedekt met een grijzige laag, tonen opnieuw een veelheid aan kleuren en een opmerkelijk lichtspel. Van onder de summiere overschildering ter hoogte van de horizon komen zelfs nieuwe gebouwen aan het licht. De effen beschildering van de kledij maakt plaats voor lumineuze gewaden met complexe plooien opgebouwd uit fijne lichtaccenten en diepe schaduwen. (Beeld: © KIK-IRPA, Brussel)

 

 

Een spectaculaire restauratiecampagne

Het veelluik, dat omwille van zijn unieke artistieke en cultuurhistorische betekenis voor de Vlaamse Gemeenschap als zeldzaam en onmisbaar wordt beschouwd, is niet alleen beschermd als topstuk, maar geniet ook bescherming als cultuurgoed dat integrerend deel uitmaakt van de Sint-Baafskathedraal. Daarom begeleiden en financieren zowel het Departement Cultuur, Jeugd en Media als het Agentschap Onroerend Erfgoed de restauratiecampagne. De dubbele bescherming maakt het voor de beide beleidsdomeinen mogelijk om samen de restauratiecampagne te financieren. Op dit moment investeerde de Vlaamse overheid meer dan 1,5 miljoen euro in de restauratie van het Lam Godsretabel.

De restauratie wordt uitgevoerd in een beglaasd atelier in het Museum voor Schone Kunsten Gent (MSK), waar de bezoekers de behandeling live kunnen meevolgen. De huidige fase van de campagne – de behandeling van het paneel de Aanbidding van het Mystieke Lam en zijn zijpanelen – wordt afgerond voor het Van Eyckjaar 2020.

persmap NL (pdf)

Lees meer over de restauratiecampagne