Uitvoerder van het kunsten-en cultureel-erfgoedbeleid van de Vlaamse Regering

News

Laatmiddeleeuwse beelden uit het Maasland definitief beschermd

23.02.2018
Tongeren, Heilige Matthias - © KIK-IRPA
Tongeren, Heilige Matthias - © KIK-IRPATongeren, Heilige Matthias - © KIK-IRPA

25 laatmiddeleeuwse beelden en een verzameling reliekbeeldjes uit het Maasland zijn definitief beschermd als topstuk.

Tussen 1150 en 1550 kende de Maaslandse beeldsnijkunst in de Nederlanden en het Maas-Rijngebied een enorme bloei. De streek kende een danig groot dynamisme dat de ateliers zelfs die uit de grotere steden, zoals Brugge, Brussel, Antwerpen, Doornik of Luik, beconcurreerden.

Uit deze regio, die uitzonderlijk rijk was aan laatgotische beeldsnijwerken, worden nu een aantal vrijstaande beelden beschermd als topstuk.

Als selectiecriterium gold het oeuvre van diverse zelfstandig werkende beeldsnijders tussen ca. 1440 en ca. 1540 die behoren tot de Elsloo-groep en van meesters zoals Jan van Steffeswert, een beeldsnijder op het snijpunt van de laatgotiek en de beginnende renaissance, die vaak zijn beelden signeerde en actief was in het Maasgebied. Ook de bewaringstoestand van de beelden en de potentiële kwaliteitsverhoging bij een goede restauratie in de toekomst hebben een rol gespeeld bij de weging. Aantasting en de verwijdering van de oude polychromie of herstoffering in de 19de en 20ste eeuw hebben immers een nefaste invloed gehad op het sculpturale erfgoed.

In al deze werken zijn de kenmerken  zichtbaar van  de Maaslandse beeldsnijkunst in haar meest productieve periode. Vooral in de Sint-Lambertuskerk te Neeroeteren is een uitzonderlijk beeldenpatrimonium bewaard, zoals diverse heiligenbeelden en de apostelbalk (Foto Apostel 5 van apostelbalk: Neeroeteren, Sint-Lambertuskerk - Apostel Jacobus de Meerdere © KIK-IRPA).  

Deze apostelbalk is vervaardigd door één of meer kunstenaars van de Elsloo-groep en  toont de twaalf apostelen die een Christus Salvator Mundi omringen, boven wie  de gekruisigde Christus met Maria en Johannes verrijst. De balk is een uniek voorbeeld van een iconografisch ensemble dat in de late middeleeuwen opgang maakte, maar hoofdzakelijk beperkt bleef tot het Maasgebied. Het is een zeldzaam overgebleven exemplaar van het totaalconcept van de verlossingssymboliek en wordt binnen dit genre algemeen beschouwd als het mooiste bewaard gebleven exemplaar.

De selectie van 25 vrijstaande beelden wordt aangevuld met 14 beeldjes uit de verzameling zilveren reliekbeelden uit de Tongerse schatkamer. Omdat die beeldjes een uniek en uniform geheel van  reliekbeeldjes vormen die een periode overspannen van 1400 tot 1534, werden ook zij in de selectie nieuwe topstukken opgenomen.

 

 

OVER DE TOPSTUKKENLIJST

Het Topstukkendecreet zorgt voor de bescherming van roerend cultureel erfgoed dat voor de Vlaamse Gemeenschap in Vlaanderen bewaard moet blijven. Het gaat om objecten met een bijzondere archeologische, historische, cultuurhistorische, artistieke of wetenschappelijke betekenis.

Op basis van het decreet wordt een Topstukkenlijst van zeldzame en onmisbare voorwerpen en verzamelingen opgesteld. Voor die beschermde voorwerpen gelden speciale beschermingsmaatregelen en uitvoerbeperkingen. Omdat aan het behoud van dit erfgoed groot belang wordt gehecht, is het ook mogelijk er restauratiesubsidies voor aan te vragen.