Uitvoerder van het kunsten-en cultureel-erfgoedbeleid van de Vlaamse Regering

News

Acht extra Spilliaerts op topstukkenlijst

19.02.2018
De absintdrinkster (Leon Spilliaert)  © www.lukasweb.be - Art in Flanders vzw (foto: Michel Burez)
De absintdrinkster (Leon Spilliaert)  © www.lukasweb.be - Art in Flanders vzw (foto: Michel Burez)De absintdrinkster (Leon Spilliaert) © www.lukasweb.be - Art in Flanders vzw (foto: Michel Burez)

Minister van Cultuur Sven Gatz heeft acht bijkomende werken van Léon Spilliaert (1881-1946) definitief beschermd als topstukken. Op de topstukkenlijst staan daarmee twaalf werken uit het erg eigenzinnige oeuvre dat deze Belgische kunstenaar ons heeft nagelaten.

Van Léon Spilliaert stonden tot nog toe vier werken op de lijst:

  • De windstoot, 1904
  • Duizeling, 1908
  • Zelfportret voor de spiegel, 1908
  •  Witte gewaden, 1912

Deze vier werken zijn te bezichtigen in Mu.ZEE in Oostende.

Minister van Cultuur Sven Gatz voegt nu acht bijkomende werken van Spilliaert toe aan de topstukkenlijst. De voorgestelde werken beklemtonen en vullen het toonaangevende karakter van de kunst van Léon Spilliaert aan. Het betreft:

  • Tekeningen in de drie volumes van Théâtre van Maurice Maeterlinck, uitgegeven tijdens de jaren 1901-1902 door de Brusselse uitgever Edmond Deman en geïllustreerd door Léon Spilliaert tijdens de jaren 1902-1903, privébezit
  • De absintdrinkster, 1907, Aangekocht door de Koning Boudewijnstichting en in bruikleen gegeven aan het Museum voor Schone Kunsten Gent
  • Silhouet van de schilder, 1907, Museum voor Schone Kunsten Gent
  • Zelfportret met blauw schetsboek, 1907, Koninklijk Museum voor Schone Kunsten Antwerpen
  • Zelfportret met schildersezel, 1908, Koninklijk Museum voor Schone Kunsten Antwerpen
  • Twee november (Interieur), 1908, Museum voor Schone Kunsten Gent
  • De flacons, 1909, privébezit
  • Vissersvrouwen op de kaai, 1910, privébezit

De Belgische kunstenaar Léon Spilliaert (1881-1946) was een autodidact en een artistieke eenling die een bijzonder eigenzinnig oeuvre heeft nagelaten. Het is moeilijk zijn werk onder één bepaalde kunststroming onder te brengen. Zijn realisaties bevatten elementen van het symbolisme, de art nouveau, het expressionisme en zelfs aspecten van wat later het surrealisme zou worden. 

Sven Gatz: “Onze topstukken vormen de belangrijkste erfstukken uit onze geschiedenis, waarvan we het erg zouden betreuren mochten we er niet in lukken om ze in de Vlaamse Gemeenschap verder te bewaren. Met de opname van de acht nieuwe Spilliaerts illustreren we het belang van deze autodidact en artistieke eenling. Hij heeft een bijzonder eigenzinnig oeuvre nagelaten, met elementen uit meerdere stromingen, zoals het symbolisme, de art nouveau, het expressionisme en zelfs aspecten van wat zou uitgroeien tot het surrealisme.”

Léon Spilliaert concentreerde zich op zijn persoonlijke spirituele zoektocht, de zin van het zijn en de kosmische bezieling van de natuur. Belangrijke thema’s in het oeuvre van de kunstenaar zijn interieurs, stillevens, landschappen (de zee en in een later stadium het bos) en zelfportretten. Van bij de aanvang van zijn artistieke loopbaan is de overheersende idee in zijn kunst die van vereenzaming en isolement. De sfeer die eigen is aan zijn werken, kan omschreven worden als verstild en meditatief, beklemmend en beangstigend, en leest als een weerspiegeling van Spilliaerts eigen gemoed. 

De kunstenaar gebruikte niet vaak olieverf, maar had een voorkeur voor de combinatie van sobere, fragiele materialen zoals waterverf, gouache, kleurpotlood, pastel en Oost-Indische inkt. Met deze niet volledig dekkende middelen werkte hij in een synthetische stijl en bereikte bijzondere effecten die de beoogde sfeer van onstoffelijkheid en van vergeestelijking versterken.


Over de topstukkenlijst

Het Topstukkendecreet zorgt voor de bescherming van roerend cultureel erfgoed dat voor de Vlaamse Gemeenschap in Vlaanderen bewaard moet blijven. Het gaat om objecten met een bijzondere archeologische, historische, cultuurhistorische, artistieke of wetenschappelijke betekenis.

Op basis van het decreet wordt een Topstukkenlijst van zeldzame en onmisbare voorwerpen en verzamelingen opgesteld. Voor die beschermde voorwerpen gelden speciale beschermingsmaatregelen en uitvoerbeperkingen. Omdat aan het behoud van dit erfgoed groot belang wordt gehecht, is het ook mogelijk er restauratiesubsidies voor aan te vragen.