Onderzoeken
- De huidige, mogelijke en wenselijke rol van de private sector bij investeringen in infrastructuur en uitbating van museumdepots in Vlaanderen
- Mappingsonderzoek architectuurcultuurbeleid
- Participatiesurvey 2009
- Kwaliteitskader voor de specialisatie 'museumgids' in de gidsenopleiding
- Erfgoededucatie
- Steunpunt beleidsgericht onderzoek
- Successierechten
- Benchmarking musea moderne kunst
- Steunpunt beleidsgericht onderzoek
- E-ERFGOED
De huidige, mogelijke en wenselijke rol van de private sector bij investeringen in infrastructuur en uitbating van museumdepots in Vlaanderen
De nood aan aangepaste cultureel-erfgoeddepots in Vlaanderen is groot. Een belangrijke doelstelling binnen het cultureel-erfgoedbeleid vormt dan ook het ontwikkelen en realiseren van een geïntegreerd depotbeleid waarbij zowel lokale, regionale als Vlaamse actoren en overheden betrokken worden. Vlaams minister van Cultuur Joke Schauvliege, wil hiervan prioriteit maken.
De voorbije jaren zijn in Vlaanderen al verschillende studies opgesteld om de noden op het vlak van depots in kaart te brengen. Sinds 2008 hebben de provincies en de Vlaamse Gemeenschapscommissie (VGC), op basis van het Cultureel-erfgoeddecreet, de regiefunctie toegewezen gekregen voor het ontwikkelen van een regionaal depotbeleid. In het kader van deze regiefunctie voeren alle provincies en de VGC ook veldonderzoek uit.
Voor de realisatie van het vooropgestelde depotbeleid was een verdere analyse en onderzoek nodig over de huidige, mogelijke en wenselijke rol van de private sector bij investeringen in infrastructuur en uitbating van museumdepots. Door samenwerking en schaalvergroting tussen instellingen, tussen overheden en met de private sector kan immers meer gerealiseerd worden met een efficiënte inzet van middelen.
In opdracht van de Vlaamse Gemeenschap voerde de Universiteit Antwerpen het onderzoek uit: De huidige, mogelijke en wenselijke rol van de private sector bij investeringen in infrastructuur en uitbating van museumdepots in Vlaanderen.
Mappingsonderzoek architectuurcultuurbeleid
In dit onderzoek zijn drie grote stappen gezet ter mapping van architectuurcultuurbeleid. De eerste stap bestond uit een evaluatie van het Kunstendecreet. Dit leverde inzichten op over de vorm en inbedding van het Vlaamse architectuurcultuurbeleid en over de Vlaamse subsidiëring van actoren op het terrein. De tweede stap bestond uit een exploratie van buitenlands architectuurcultuurbeleid. In het bijzonder werd uitvoerig ingezoomd op dit beleid in Nederland en Oostenrijk, wat interessante leerpunten opleverde voor het Vlaamse architectuurcultuur-beleid. De derde en laatste stap bestond uit een verkenning van de raakvlakken tussen het Vlaamse architectuurcultuurbeleid en dat in andere Vlaamse beleidsdomeinen en –velden. Dit resulteerde in een oplijsting van samenwerkingsmogelijkheden rond architectuurcultuur.
Eindrapport mappingsonderzoek architectuurcultuurbeleid (PDF, 1 MB)
Samenvatting mappingsonderzoek architectuurcultuurbeleid (PDF, 314 kB)
Participatiesurvey 2009
Op 9 februari 2011 heeft het Steunpunt Cultuur, Jeugd en Sport de eerste resultaten van de Participatiesurvey 2009 voorgesteld tijdens een studiedag in Gent. De survey, in opdracht van de Vlaamse overheid, liep van februari tot en met november 2009 en bevroeg 3.144 Vlamingen tussen 14 en 85 jaar over hun participatiegedrag. Tijdens de studiedag voor beleidsmakers, onderzoekers en de cultuur-, jeugd- en sportsector werden twee boeken voorgesteld die de eerste resultaten bundelen over hoe actief de Vlaming aan cultuur, jeugd of sport doet. De deelnemers kregen er een reflectie op de conclusies te horen van de bevoegde ministers Schauvliege, Smet en Muyters.
Persbericht: ouders en school nog steeds bepalend voor participatie van Vlaming (PDF, 26 kB)
Presentaties studiedag "resultaten participatiesurvey 2009"
Kwaliteitskader voor de specialisatie 'museumgids' in de gidsenopleiding
In opdracht van de afdeling Erfgoed van Kunsten en Erfgoed onderzocht Janien Prummel de introductie van de specialisatie ‘museumgids’ in de gidsenopleiding.
De vernieuwde gidsenopleiding wordt gegeven in het volwassenenonderwijs. Na een algemeen basisjaar kiezen de cursisten in het tweede jaar voor specialisaties zoals toeristische gids, reisleider, natuurgids én museumgids. De specialisatie museumgids is echter nog niet uitgewerkt.
Het doel van het onderzoek is een kwaliteitskader te ontwikkelen en te komen tot een onderbouwde en gedragen visie op wat een museumgids moet kennen en kunnen. De onderzoekster stelt, na overleg met de museumsector en FARO, voor om de opbouw van het specialisatiejaar zoals uitgewerkt door Toerisme Vlaanderen voor de toeristische gids en de reisleider te behouden, maar te kiezen voor een aangepaste invulling ervan.
Het kwaliteitskader is een belangrijke stap in de concretisering van de specialisatie museumgids.
Erfgoededucatie
In opdracht van het agentschap Kunsten en Erfgoed, CANON Cultuurcel en het Vlaams Instituut voor Onroerend Erfgoed (VIOE) verrichtten de Universiteit Antwerpen en de Xios Hogeschool Limburg in 2006 een onderzoek over de plaats en de rol van erfgoededucatie in het Vlaamse onderwijs. De resultaten van dit onderzoek werden op 7 februari 2007 gepresenteerd.
Enkele van de conclusies die de onderzoekers op basis van een uitgebreide onderwijs- en erfgoedbevraging naar voor brengen:
- hoewel erfgoededucatie ruimschoots aanwezig is binnen de huidige eindtermen, ontwikkelingsdoelen en basiscompetenties, blijkt de kennis ervan nog onvoldoende bij leerkrachten en erfgoedinstellingen
- er wordt in het kleuter- en buitengewoon onderwijs significant minder aandacht besteed aan erfgoededucatie dan in het lager- of algemeen secundair onderwijs
- de samenwerking tussen de verschillende sectoren lijkt nog erg pril
Op basis van de resultaten hebben het agentschap Kunsten en Erfgoed, CANON, FARO en het VIOE zich ertoe verbonden om in een verder structureel overleg de aanbevelingen ter harte te nemen.
Het ‘denktraject Erfgoededucatie’ bouwt verder op de studie. Het denktraject is een initiatief van het agentschap Kunsten en Erfgoed, CANON Cultuurcel, het Departement Cultuur, Jeugd, Sport en Media, FARO. Vlaams steunpunt voor cultureel erfgoed en het Vlaams Instituut voor het Onroerend Erfgoed. Mensen uit beide sectoren − erfgoed en onderwijs − werden betrokken om te zoeken naar concrete en mogelijke acties.
In eerste instantie werd een klankbordgroep samengesteld, bestaande uit mensen uit het onderwijs en uit de erfgoedsector. In het rapport Erfgoededucatie in het Vlaamse onderwijs. Erfgoed en onderwijs in dialoog zijn conclusies te vinden rond negen verschillende hoofdstukken. Aan de klankbordgroep werd gevraagd waar de prioriteiten liggen. Door deze klankbordgroep werden enkele thema’s (communicatie, aanbod, vorming, samenwerking, diversiteit, e-erfgoed) uit de studie geselecteerd die momenteel van belang zijn. Vervolgens werden gericht mensen uit de onderwijs- en uit de erfgoedsector uitgenodigd om deel te nemen aan een denktraject. Op 9 november 2007 vond de eerste studiedag van dit denktraject plaats in Mechelen. Op 18 januari 2008 en 21 februari 2008 vonden de tweede en derde studiedag plaats. De bevindingen en reacties die voortkwamen uit deze denkdagen worden momenteel verwerkt in een publicatie door FARO. Het wordt een praktijkondersteunende publicatie waarin mogelijke acties, tips en inspirerende cases zijn opgenomen.
Steunpunt beleidsgericht onderzoek
Op 16 februari 2007 werd de oprichting bekendgemaakt van een nieuw steunpunt voor beleidsrelevant onderzoek voor cultuur, jeugd en sport. Het steunpunt wordt opgericht voor een periode van 5 jaar, van 2007 tot 2011, en is een consortium van onderzoeksgroepen verspreid over de Universiteit Gent, Vrije Universiteit Brussel, Katholieke Universiteit Leuven en EHSAL.
De in het consortium opgenomen onderzoeksgroepen werkten reeds structureel samen in het kader van vorige onderzoeksprogramma’s. Voor cultuur was dit het Steunpunt Re-Creatief Vlaanderen. Voor sport zijn het dezelfde partners die participeerden in het Steunpunt Sport, Beweging en Gezondheid. Voor jeugd was dit het Jeugd OnderzoeksPlatform (JOP). Daarnaast zijn er verschillende andere samenwerkingsverbanden tussen diverse consortiumpartners in aanverwante onderzoeksprojecten.
Een gemeenschappelijke sokkel voor de verschillende sectoren wordt de participatiesurvey. Daarnaast worden voor de sectoren cultuur, jeugd en sport afzonderlijke inhoudelijke lijnen uitgewerkt. Binnen de lijn ‘cultuur’ wordt expliciet aandacht besteed aan een gelijkwaardige onderzoeksmatige en budgettaire benadering van de beleidsvelden kunsten en erfgoed enerzijds en sociaal-cultureel werk voor jeugd en volwassenen anderzijds. Binnen deze twee beleidsmatige clusters gaat het steunpunt in op volgende gemeenschappelijke thematische onderzoekslijnen:
- e-cultuur en digitalisering
- vrijwilligers en vrijwilligerswerk
- bestuurlijk vermogen van organisaties
- economische impact van cultuur
Successierechten
In 2006 werd, in opdracht van het agentschap Kunsten en Erfgoed, een studieopdracht naar de problematiek, mogelijkheden en opportuniteiten van de Vlaamse bevoegdheid op het vlak van successierechten, voor de collectieopbouw van de Vlaamse musea en erfgoedinstellingen en voor de collectie van de Vlaamse Gemeenschap uitgevoerd door de Universiteit Hasselt (Prof. Dr. Annemie Draye en Tom Nullens).
De studie gaat uitgebreid in op de bestaande regelingen in België, Spanje, Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk en Nederland en resulteert in een onderbouwd voorstel tot gehele of gedeeltelijke vrijstelling van successierechten voor topstukken, op voorwaarde dat de erfgenamen er zich toe engageren om het topstuk voor een langere termijn in Vlaanderen te bewaren. Daarnaast formuleert de studie, eveneens op basis van een internationale vergelijking, een aantal voorstellen tot optimalisering van de huidige regeling van betaling van successierechten door afgifte van kunstwerken.
Onderzoeksrapport Successierechten en roerend cultureel erfgoed (PDF, 1 MB)
Benchmarking musea moderne kunst
De Management School van de Universiteit Antwerpen verrichtte in 2005 in opdracht van de Vlaamse Gemeenschap een onderzoek met het oog op de internationale positionering en benchmarking van het MuHKA en het S.M.A.K.
De twee musea werden vergeleken met andere musea van moderne en hedendaagse kunst in binnen- en buitenland:
- het Instituto Valencia de Arte Moderno (IVAM-Valencia)
- het Museu d’Art Contemporani de Barcelona (MACBA-Barcelona)
- het Van Abbe museum (Eindhoven)
- het Provinciaal Museum voor Moderne Kunst (PMMK – Oostende)
- het Openluchtmuseum voor Beeldhouwkunst Middelheim (Antwerpen).
De vergelijking vond plaats op het vlak van artistiek-inhoudelijke keuzes enerzijds en organisatorische en financiële consequenties anderzijds. Het resultaat van de methodologie was een indicatorenset van ongeveer 300 indicatoren voor de benchmarking.
De resultaten van dit onderzoek zijn verwerkt in een publieksrapport. Daarin wordt een overzicht gegeven van mogelijke beleidsopties, met daaraan verbonden randvoorwaarden en groeipaden.
Steunpunt beleidsgericht onderzoek
Op 16 februari 2007 werd de oprichting bekendgemaakt van een nieuw steunpunt voor beleidsrelevant onderzoek voor cultuur, jeugd en sport. Het steunpunt wordt opgericht voor een periode van 5 jaar, van 2007 tot 2011, en is een consortium van onderzoeksgroepen verspreid over de Universiteit Gent, Vrije Universiteit Brussel, Katholieke Universiteit Leuven en EHSAL.
De in het consortium opgenomen onderzoeksgroepen werkten reeds structureel samen in het kader van vorige onderzoeksprogramma’s. Voor cultuur was dit het Steunpunt Re-Creatief Vlaanderen. Voor sport zijn het dezelfde partners die participeerden in het Steunpunt Sport, Beweging en Gezondheid. Voor jeugd was dit het Jeugd OnderzoeksPlatform (JOP). Daarnaast zijn er verschillende andere samenwerkingsverbanden tussen diverse consortiumpartners in aanverwante onderzoeksprojecten.
Een gemeenschappelijke sokkel voor de verschillende sectoren wordt de participatiesurvey. Daarnaast worden voor de sectoren cultuur, jeugd en sport afzonderlijke inhoudelijke lijnen uitgewerkt. Binnen de lijn ‘cultuur’ wordt expliciet aandacht besteed aan een gelijkwaardige onderzoeksmatige en budgettaire benadering van de beleidsvelden kunsten en erfgoed enerzijds en sociaal-cultureel werk voor jeugd en volwassenen anderzijds. Binnen deze twee beleidsmatige clusters gaat het steunpunt in op volgende gemeenschappelijke thematische onderzoekslijnen:
- E-Cultuur en digitalisering
- Vrijwilligers en vrijwilligerswerk
- Bestuurlijk vermogen van organisaties
- Economische impact van cultuur.
E-ERFGOED
Eindverslag Digitaal Erfgoed
Eindverslag Digitaal Erfgoed - 21 maart 2005 (PDF, 2 MB)
Eindverslag Stratman
Eindverslag Stratman - 5 mei 2006 (PDF, 609 kB)
E-cultuur. Bouwstenen voor praktijk en beleid.
E-cultuur. Bouwstenen voor praktijk en beleid.
IBBT-project ‘Erfgoed 2.0. Open Structuren voor Erfgoed-opslag en –presentatie’
Het digitale actieplan van het beleidsdomein Economie, Wetenschap en Innovatie, ‘Vlaanderen i2010, tijd voor een digitale stroomversnelling in de innovatieketen’, biedt in het kader van de krachtlijn ‘onderzoek en ontwikkeling’ het bestaansrecht aan het Interdisciplinair Instituut voor BreedBandTechnologieën (IBBT). Dit instituut is gericht op de Informatie- en CommunicatieTechnologie (ICT) in het algemeen, en de ontwikkeling van breedbandtoepassingen in het bijzonder.
Het project ‘Erfgoed 2.0. Open Structuren voor Erfgoed-opslag en –presentatie’ brengt zowel toerisme en roerend, immaterieel en onroerend erfgoed samen. Centraal staat de ontsluiting en de communicatie of interactie tussen de verschillende soorten erfgoedbronnen/databanken waarop de gebruiker zich via mobiele technologie kan beroepen. Naast het onderscheid tussen roerend, immaterieel en onroerend erfgoed wordt hierbij eveneens de erfgoedsector bestaande uit musea, archiefinstellingen, erfgoedbibliotheken, erfgoedorganisaties, archeologische sites, monumenten, … meegenomen – elk met hun eigen datastructuren. De lokalisatie – in een museum, voor een object, in een site, voor een monument, … – is een factor die bepaalt welke informatie de gebruiker op een specifiek moment op het scherm krijgt. In dit project worden ook aspecten zoals (groeps)interactie en profielgebonden aanpak opgenomen.
Het project ging van start op 1 april 2007 en loopt over een periode van twee jaar. Voor het roerend en immaterieel erfgoed geven het agentschap Kunsten en Erfgoed en het departement een opdracht aan FARO, Vlaams steunpunt voor cultureel Erfgoed om als partner aan dit onderzoek mee te werken.
Voor meer informatie over dit project kan u terecht bij Bart De Nil (FARO, Vlaams Steunpunt voor Cultureel Erfgoed).
BOM-VL ‘Bewaring & Ontsluiting van Multimedia in Vlaanderen’
BOM-VL staat voor ‘Bewaring & Ontsluiting van Multimedia in Vlaanderen’. Het is een project dat voor het audiovisuele erfgoed in Vlaanderen oplossingen wil uitwerken om het op lange termijn te bewaren, doorzoekbaar te maken en te ontsluiten.
Het project loopt van 1 januari 2008 tot 30 juni 2009 en wordt uitgevoerd door een consortium waarin zowel partners uit de culturele sector als de audiovisuele mediasector deelnemen. Aan culturele zijde participeert een brede waaier van betrokken organisaties:
- Boekentoren
- BAM-Instituut voor beeldende, audiovisuele en mediakunst
- VTi-Vlaams Theater Instituut
- Muziekcentrum Vlaanderen
- FARO.Vlaams steunpunt voor cultureel erfgoed.
Uit de mediasector participeren de openbare, commerciële en regionale omroepen. Het IBBT en het VRT Medialab zorgen mee voor de wetenschappelijke omkadering.
Hoofdkantoor
Landcommanderij Alden Biesen
Frans Masereel Centrum
Kantl
Kasteel van gaasbeek
